Κρίσιμες αποφάσεις για τις αγροτικές ενισχύσεις: Στο τραπέζι 180 εκατ. ευρώ – Τι επιτρέπει και τι απαγορεύει η νέα ΚΑΠ

Μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις που αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα το εισόδημα χιλιάδων αγροτών και κτηνοτρόφων, βρίσκονται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και ο ΟΠΕΚΕΠΕ εντός του 2026.

Στο τραπέζι βρίσκεται η αξιοποίηση ενός σημαντικού χρηματοδοτικού «υπολοίπου», ύψους 160 έως 180 εκατ. ευρώ, το οποίο προκύπτει από τις άμεσες ενισχύσεις του 2025, μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και των διασταυρώσεων, όπως μεταδίδει το tilegrafimanews.gr.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν τα χρήματα, αλλά πώς μπορούν νόμιμα να διανεμηθούν, καθώς το νέο αυστηρό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ 2023–2027) αφήνει ελάχιστα περιθώρια ευελιξίας.

Περιορισμοί της ΚΑΠ και «στενά μονοπάτια»

Το ισχύον Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ δεν επιτρέπει στοχευμένες ενισχύσεις μέσω της βασικής ή της αναδιανεμητικής ενίσχυσης για συγκεκριμένες καλλιέργειες. Ως εκ τούτου, κάθε πρόσθετο κονδύλι μπορεί να κατευθυνθεί μόνο μέσω προσαύξησης δικαιωμάτων ή οικολογικών σχημάτων, με τα δεύτερα να αποτελούν τον βασικό μηχανισμό.

Η «ανάσα» για τους κτηνοτρόφους

Περίπου 80 εκατ. ευρώ του συνολικού ποσού εκτιμάται ότι θα κατευθυνθούν προς τους κτηνοτρόφους. Η κατανομή προβλέπεται να γίνει ισομερώς:

• 40 εκατ. ευρώ μέσω αύξησης της βασικής ενίσχυσης,
• 40 εκατ. ευρώ μέσω οικολογικών σχημάτων.

Η αύξηση της βασικής ενίσχυσης αναμένεται να ανεβάσει την αξία των δικαιωμάτων από 16 σε 20 ευρώ ανά στρέμμα, που αποτελεί και το ανώτατο όριο του Στρατηγικού Σχεδίου.

Παράλληλα, εξετάζεται η πλήρης ενεργοποίηση της Δράσης για τα Δασολίβαδα, με ενίσχυση έως 10 ευρώ ανά στρέμμα, καλύπτοντας μέρος του κενού που άφησε η δραστική μείωση του 2024, όταν οι πληρωμές περιορίστηκαν στα 4,5 ευρώ/στρέμμα.

Το «κρυφό απόθεμα» των οικολογικών σχημάτων

Κατά το 2024, ενώ ο αιτούμενος προϋπολογισμός για τη συγκεκριμένη δράση έφτανε τα 86 εκατ. ευρώ, τελικά καταβλήθηκαν περίπου 40 εκατ. ευρώ, αφήνοντας ένα διαθέσιμο περιθώριο 40–45 εκατ. ευρώ. Η αξιοποίησή του το 2025 θα μπορούσε να ανεβάσει τη συνολική ενίσχυση για τους βοσκότοπους έως και 9–10 ευρώ ανά στρέμμα, ποσό καθοριστικό για τη βιωσιμότητα των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.

Οι αροτραίες καλλιέργειες και το «δεύτερο 80άρι»

Για τους παραγωγούς βαμβακιού, σιταριού, μηδικής και ρυζιού, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Παρότι έχει γίνει λόγος για επιπλέον 80 εκατ. ευρώ, αυτά δεν μπορούν να δοθούν μέσω βασικής ή αναδιανεμητικής ενίσχυσης. Ο μοναδικός επιτρεπτός δρόμος είναι τα οικολογικά σχήματα, τα οποία όμως δεν προβλέπουν ενίσχυση ανά είδος καλλιέργειας.

Η μόνη εξαίρεση είναι η Δράση 9 των Βιολογικών, όπου οι ενισχύσεις διαφοροποιούνται:

• Βαμβάκι: 51 €/στρέμμα (από 28 €),
• Σιτάρι: 12 €/στρέμμα (από 6,5 €),
• Μηδική: 57 €/στρέμμα (από 31 €),
• Ρύζι: 44,6 €/στρέμμα (από 24,5 €).

Ωστόσο, αυτό αφήνει εκτός τους συμβατικούς παραγωγούς, παρά το γεγονός ότι καλλιεργούν τις ίδιες εκτάσεις.

Έλεγχοι και monitoring: ο τελικός «κόφτης»

Όλα τα σενάρια τελούν υπό την αυστηρή επιτήρηση των ελέγχων ΟΠΕΚΕΠΕ και ΑΑΔΕ. Διασταυρώσεις ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ, σύστημα monitoring και πλήρης συμμόρφωση με τις οικολογικές δεσμεύσεις αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις πριν από οποιαδήποτε πληρωμή.

Συμπέρασμα

Τα διαθέσιμα κονδύλια υπάρχουν, όμως η νέα ΚΑΠ επιβάλλει ασφυκτικά όρια. Οι κτηνοτρόφοι φαίνεται πως εξασφαλίζουν μια ουσιαστική οικονομική ανάσα. Για τους αγρότες των αροτραίων καλλιεργειών, αντίθετα, χωρίς ένταξη στα βιολογικά, το πολυσυζητημένο «δεύτερο 80άρι» παραμένει περισσότερο υπόσχεση παρά δεδομένο.