Σκιές για τα αίτια της κατάρρευσης του ελληνικού FIR – Στο μικροσκόπιο οι ευθύνες για το μπλακ άουτ στα ελληνικά αεροδρόμια

Με μία πενταμελή επιτροπή, η οποία συστάθηκε για την ad hoc διερεύνηση των αιτίων της απόλυτης κατάρρευσης του ελληνικού FIR παρακάμπτοντας τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) παρά το γεγονός ότι το συμβάν συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των πτήσεων και της εναέριας κυκλοφορίας, κυβέρνηση και Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) θα επιχειρήσουν να εντοπίσουν τις γενεσιουργές αιτίες του τόσο εκτεταμένου συμβάντος.

Μπορεί η αεροπορική κυκλοφορία να έχει αποκατασταθεί, ωστόσο σκοτάδι εξακολουθεί να επικρατεί αναφορικά με τα πραγματικά αίτια αυτής της τόσο σοβαρής δυσλειτουργίας, την τεχνική φύση του προβλήματος αλλά και τον… σχεδόν μαγικό τρόπο αποκατάστασης, τα οποία συνοδεύτηκαν από μεγάλη σύγχυση, αλλά και αντιφατικές ανακοινώσεις των αρμοδίων.

Από το βράδυ της Κυριακής ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας έδωσε εντολή στην ΥΠΑ λόγω του επείγοντος και των ειδικών συνθηκών πλήρους λειτουργίας της αεροναυτιλίας και για λόγους δημοσίου και εθνικού συμφέροντος, να διατάξει άμεσα Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) προκειμένου να διερευνηθούν τυχόν ευθύνες ή παραλείψεις εμπλεκομένων υπαλλήλων ή υπηρεσιών της Υπηρεσίας, καθώς και να ενημερώσει για τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την αποτροπή παρόμοιων φαινομένων στο μέλλον.

Ωστόσο αυτό που προκάλεσε εντύπωση είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση επέλεξε για δεύτερη φορά να διερευνήσει τα αίτια ενός τόσο σοβαρού περιστατικού μέσω μιας ειδικής επιτροπής ειδικών, τη σύσταση της οποίας ανακοίνωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης και όχι μέσω του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, που αποτελεί τον ανεξάρτητο και θεσμικά κατοχυρωμένο φορέα διερεύνησης. Αντίστοιχα είχε πράξει και μετά την πολύνεκρη τραγωδία των Τεμπών με τη λεγόμενη επιτροπή Γεραπετρίτη, η ενεργοποίηση της οποίας είχε δικαιολογηθεί τότε εξαιτίας της μη στελέχωσης του σιδηροδρομικού τομέα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Ωστόσο σήμερα ο Οργανισμός είναι στελεχωμένος και μολονότι αυτή τη φορά δεν μιλάμε για ατύχημα, πρόκειται για μεγάλης διάστασης ζήτημα άμεσα σχετιζόμενο με την ασφάλεια στις μεταφορές. Να σημειωθεί ότι ο κ. Δήμας σε τηλεοπτικές του δηλώσεις το πρωί της Δευτέρας είχε αναφέρει ερωτηθείς για τη συμμετοχή του ΕΟΔΑΣΑΑΜ στη διερεύνηση ότι «θα λάβουν μέρος όσοι πρέπει για να αποδοθούν οι ευθύνες, ακόμη κι αν χρειαστεί η συνδρομή εμπειρογνωμόνων από την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Πηγές του υπουργείου ανέφεραν ότι κρίθηκε απαραίτητη η συμμετοχή εξειδικευμένων στελεχών για τη συγκεκριμένη διερεύνηση χωρίς, πάντως, να απαντούν ως προς το γιατί αυτά τα στελέχη δεν κλήθηκαν να συνδράμουν τους εμπειρογνώμονες του Οργανισμού, αλλά επελέγησαν ως μέλη μιας αυτόνομης Ειδικής Επιτροπής, η οποία συγκροτήθηκε με απόφαση του υπουργού.

Όπως έγινε γνωστό, η Επιτροπή, υπό τον Διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστο Τσίτουρα, θα αποτελείται από τον Διοικητή της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλη Μπλέτσα, τον Συνταγματάρχη Δημήτριο Ζαμπακόλα, Μηχανικό Επικοινωνιών Επιτελής ΓΕΕΘΑ, τον υποδιευθυντή εποπτείας φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Νίκο Ηγουμενίδη, καθώς και από εκπρόσωπο του EUROCONTROL.

Η Επιτροπή, πάντως, θα διερευνήσει εκ του μηδενός το συμβάν, όπως προκύπτει από τη συμμετοχή και του κ. Μπλέτσα παρά το γεγονός ότι, όπως επανέλαβε και ο κ. Μαρινάκης στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών της Δευτέρας: «Με τα μέχρι τώρα δεδομένα και στοιχεία δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη ότι μιλάμε για κάποια κυβερνοεπίθεση».

Σκοτάδι για τα αίτια

Στο μεταξύ έως τώρα δεν έχουν αποσαφηνιστεί τα αίτια του μπλακ άουτ στα ελληνικά αεροδρόμια. Ύστερα από τις αλληλοαναιρούμενες ανακοινώσεις που εκδόθηκαν από την ΥΠΑ την Κυριακή, και παρά την αρχική πληροφόρηση για μαζική παρεμβολή, στελέχη της Υπηρεσίας φαίνεται πλέον ότι συγκλίνουν σε τηλεπικοινωνιακό πρόβλημα.

Αν και ο ΟΤΕ έσπευσε ήδη από την Κυριακή να διαψεύσει με δύο διαφορετικές ανακοινώσεις πιθανό πρόβλημα στα κυκλώματα που παραχωρεί στην ΥΠΑ, η οριστική ανακοίνωση της τελευταίας έκανε ξεκάθαρα λόγο για «τεχνικό ζήτημα που παρουσιάστηκε ταυτόχρονα σε πολλαπλές συχνότητες υπό τη μορφή «θορύβου», προερχόμενου, κατά τις αρχικές ενδείξεις, από τηλεπικοινωνιακές υποδομές».

Αυτό επισημαίνει και ο πρόεδρος των ηλεκτρονικών της ΥΠΑ, Κωσταντίνος Κανδεράκης, προσθέτοντας πως το πρόβλημα δεν περιορίστηκε σε μία μεμονωμένη συχνότητα ή σε ένα σημείο. Υπήρξαν ταυτόχρονες δυσλειτουργίες σε ραδιοσυχνότητες, τηλεφωνικά κυκλώματα και μισθωμένες γραμμές, οι οποίες εμφανίστηκαν περίπου στις 09:00 και «εξαφανίστηκαν» περίπου στις 17:00. Ο ίδιος αναφέρει πως από τις έρευνες που διεξάγονται από εκείνη την ημέρα δεν έχει εντοπιστεί κάποια βλάβη σε συγκεκριμένο σύστημα, καθώς η επαναλειτουργία έγινε χωρίς να προηγηθεί ολικό reset. Και η αποκατάσταση, πάντως, φαίνεται πως δεν έχει ακόμα σαφή τεχνική εξήγηση με την ως …δια μαγείας διακοπή του θορύβου που ακουγόταν, όπως περιγράφουν πηγές με γνώση της υπόθεσης να εντείνει παρά να μειώνει τον προβληματισμό.

Εργαζόμενοι της ΥΠΑ ξεκαθαρίζουν ότι το σύστημα ουδέποτε «έπεσε» ολοκληρωτικά. Αντίθετα, ελήφθη συνειδητή επιχειρησιακή απόφαση για μηδενικές πτήσεις, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια. Θέτουν μάλιστα ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα:

Πόσοι τομείς ήταν πραγματικά ενεργοί εκείνη την ώρα;
Πόσες συχνότητες απαιτούνταν, δεδομένης της κυκλοφορίας;
Γιατί ορισμένοι σταθμοί δεν παρουσίασαν πρόβλημα, ενώ άλλοι επηρεάστηκαν ταυτόχρονα;
Και, τελικά, πώς είναι δυνατόν να μπλοκάρουν συγχρόνως ραδιοσυχνότητες και μισθωμένες γραμμές;
Σημειώνουν μάλιστα ότι η διαχείριση της κατάστασης κατέδειξε την ανάγκη επιχειρησιακών ασκήσεων για παρόμοια συμβάντα προκειμένου να αυξηθεί η ετοιμότητα της Υπηρεσίας.

Ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας: Ανησυχητική η ασάφεια για την αποκατάσταση του προβλήματος

Για σύγχυση, αντιφάσεις και αναπάντητα ερωτήματα κατηγορεί τη διοίκηση της ΥΠΑ η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ), η οποία σε νέα της ανακοίνωση στηλιτεύει το γεγονός ότι ακόμα δεν έχει γίνει γνωστή η αιτία της ολικής απώλειας στις συχνότητες του Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ., ενώ χαρακτηρίζει ακόμα πιο ανησυχητικό το γεγονός ότι άγνωστο παραμένει και το πώς αποκαταστάθηκε.

«Από τις θεωρίες περί «επίμονης», «μαζικής παρεμβολής» με μεγάλη «γεωγραφική έκταση» φτάσαμε στο «τεχνικό πρόβλημα», εντοπισμένο σε ένα σημείο. Ακούσαμε δηλώσεις μέχρι και ότι «τρελάθηκε το σύστημα». Η Διοίκηση της Υ.Π.Α. με τέτοιες αντιφατικές ανακοινώσεις που στερούνται σοβαρότητας, για ακόμη μία φορά εκτίθεται και δείχνει τη γύμνια της και την κατάσταση πανικού στην οποία βρίσκεται», αναφέρουν οι ελεγκτές.

Η ΕΕΕΚΕ σημειώνει ότι η διοίκηση της Υ.Π.Α., «είναι για ακόμα μια φορά έκθετη για τον διασυρμό της χώρας τόσο με το συμβάν όσο και με την διαχείριση του», ενώ προσθέτει ότι ο λόγος που δεν διακυβεύτηκε σε κανένα σημείο η ασφάλεια των πτήσεων ήταν η υποδειγματική διαχείριση των ελεγκτών και όχι τα μέσα που τους παρείχε η Υ.Π.Α.

Καταγγέλλουν για ακόμα μία φορά πιέσεις ώστε να εξυπηρετούν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό πτήσεων: «Καλούμε τη Διοίκηση της Υ.Π.Α. να σταματήσει να πιέζει τους ελεγκτές στην βάρδια να αποδεχτούν περισσότερη κυκλοφορία, για να μετριάσει το πρόβλημα με τις καθυστερήσεις, την στιγμή που δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το πρόβλημα δεν θα επαναληφθεί, αφού ακόμα δεν το έχει εντοπίσει καν».

Η Ένωση αναφέρει ότι η ΥΠΑ επικαλέστηκε «άγνωστες παρεμβολές», αλλά προκαλεί προβληματισμό το γεγονός ότι αυτές φέρονται να είχαν εκτεταμένη γεωγραφική εμβέλεια, επηρεάζοντας επιλεκτικά μόνο τις κεραίες που εξυπηρετούν το Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ. και όχι εκείνες των αεροδρομίων, παρότι σε πολλές περιπτώσεις βρίσκονται στον ίδιο χώρο.

Σημειώνουν ότι το περιστατικό φέρνει στη μνήμη αντίστοιχη υπόθεση του περασμένου Αυγούστου, με την απώλεια της γραμμής μεταφοράς δεδομένων από τον λόφο Μερέντα, για το οποίο δεν αναζητήθηκαν ποτέ ευθύνες. «Παίζουμε ξανά με τις λέξεις, όπως έγινε και τον περασμένο Αύγουστο. Τότε αποδείχτηκε περίτρανα ότι η Υ.Π.Α. επι ένα χρόνο αξιολογούσε αν θα έπρεπε να πάρει το ανταλλακτικό, το οποίο αστόχησε και το οποίο μέχρι σήμερα, 5 μήνες μετά την βλάβη δεν έχει αποκτηθεί», αποκαλύπτουν οι ελεγκτές.

Ρωτούν εάν έχει συμβεί ξανά παρόμοια αστοχία και αποκρύφθηκε και γιατί δεν θωρακίστηκε το σύστημα, παρά τις προειδοποιήσεις. Προσθέτει ότι η ΥΠΑ δεν έχει ζητήσει συγγνώμη από το επιβατικό κοινό ούτε έχει αναλάβει την ευθύνη για τα προβλήματα που προκλήθηκαν, γεγονός που χαρακτηρίζουν ως σαφή ένδειξη ότι δεν υπάρχει πραγματική πρόθεση επίλυσης του προβλήματος.

Η ΕΕΕΚΕ προειδοποιεί για ακόμα μία φορά πως αν δεν υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στον εξοπλισμό και στη διαχείριση της ΥΠΑ, το σύστημα εναέριας κυκλοφορίας δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες της επερχόμενης θερινής περιόδου. «Γι’ αυτό δεν θα έχουν καμία ευθύνη οι Ε.Ε.Κ.. Η ευθύνη θα ανήκει εξολοκλήρου στην Διοίκηση της Υ.Π.Α. και σε όσους την επιβλέπουν», καταλήγουν.

ΟΣΥΠΑ: Η διοίκηση της ΥΠΑ κατάργησε αυθαίρετα τις 24ωρες βάρδιες τεχνικών
Σοβαρές ευθύνες για τη λειτουργική κατάσταση της ΥΠΑ αποδίδει η Ομοσπονδία Συλλόγων Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΟΣΥΠΑ), επαναφέροντας στο προσκήνιο χρόνιες παθογένειες που, όπως υποστηρίζει, είχαν εγκαίρως επισημανθεί αλλά ουδέποτε αντιμετωπίστηκαν.

Ταυτόχρονα καταγγέλλει τη διοίκηση της ΥΠΑ, ότι αντί να προχωρήσει σε άμεση αντικατάσταση πεπαλαιωμένων συστημάτων και σε επείγουσες προσλήψεις τεχνικού προσωπικού, κατάργησε την 24ωρη βάρδια τεχνικού προσωπικού, κυρίως στα περιφερειακά αεροδρόμια.

Με αφορμή το σοβαρό περιστατικό της 4ης Ιανουαρίου η Ομοσπονδία αναφέρεται στις προειδοποιήσεις για την έλλειψη τεχνικού και υποστηρικτικού προσωπικού και τη μη ανανέωση κρίσιμων συστημάτων, τα οποία εξακολουθούν να λειτουργούν πολύ πέραν του προβλεπόμενου κύκλου ζωής τους. Όπως σημειώνεται, οι παρεμβάσεις αυτές δεν έτυχαν ουσιαστικής ανταπόκρισης με αποτέλεσμα η Υπηρεσία να λειτουργεί σήμερα σε οριακές συνθήκες.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ζήτημα των Τελών Αεροναυτιλίας (ΤΕΑ), τα οποία, σύμφωνα με την ΟΣΥΠΑ, θεσπίστηκαν με σαφή στόχο την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των αερολιμένων και των συστημάτων της ΥΠΑ, αλλά το μεγαλύτερο ποσοστό τους παραχωρήθηκε στην Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) με αποτέλεσμα η ΥΠΑ να στερηθεί ένα κρίσιμο και σταθερό χρηματοδοτικό εργαλείο, το οποίο θα μπορούσε να καλύψει σημαντικές λειτουργικές ανάγκες, από τη συντήρηση και αντικατάσταση εξοπλισμού έως την ενίσχυση των υπηρεσιών στα περιφερειακά αεροδρόμια. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η απώλεια αυτών των εσόδων επιβαρύνει ετησίως τη λειτουργία της ΥΠΑ, καθιστώντας αδύνατη την ουσιαστική αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων.

Η ΟΣΥΠΑ ζητάει την άμεση παρέμβαση του υπουργού για:

αναζήτηση ευθυνών του συγκεκριμένου περιστατικού της 04.01.26 που εξέθεσε όλη τη χώρα,

άμεση λύση με διαδικασία κατ’ εξαίρεσης προσλήψεων τεχνικού και υποστηρικτικού προσωπικού αλλά και

ανάκληση της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου, κατάργησης των βαρδιών του τεχνικού προσωπικού με επαναφορά προγραμμάτων εργασίας όπως ήταν όλα τα χρόνια λειτουργίας της ΥΠΑ σε 24ωρη βάση 365 ημέρες το χρόνο τόσο στην κεντρική Υπηρεσία όσο και σε όλα τα περιφερειακά αεροδρόμια.

Πηγή: ethnos.gr